Ogledalo vizuelne umetnosti - Izložbe - Izložba učesnika Internacionalnog simpozijuma skulpture u terakoti TERRA 2010.

Vreme Terre je iza i ispred nas
Povodom 29. Internacionalnog simpozijuma skulpture Terra, 2010.

Crtice sa putovanja u Kikindu
četvrtak, 16. juni 2011.

Sećanje istoričara
Jedini razlog brojnih putovanja u Kikindu već godinama je, bar za mene, Terra – Internacionalni simpozijum skulpture. Praktičan razlog ovog juna je dogovor da pišem o radovima nastalim tokom jula 2010. godine, na 29. sazivu ovog Simpozijuma skulpture.
Prisećam se svog prvog putovanja u Terru, početkom osamdesetih, sa koleginicama Marijom Pušić i Mladenkom Šolman. Šolman je pisala monografiju o Branku Ružiću, vajaru koji je stvarao u tek završenom sazivu Terre; njegove Mačke, skulpture ogromnih dimenzija, upravo su se sušile. Bila sam fasicinirana radovima, prostorom, ambijentom, atmosferom, domaćinima. I danas, autentični kompleks zgrada napuštene ciglane iz 19. veka budi pravremensko osećanje mitskog, autentičnog, čulnog, a odnos realnog i fiktivnog prostora i vremena se relativizuje. Stari glinokop je odmah iza dekirikovske atmosfere visokih senki, paučine i slepih miševa u Sušari. Tanka linija povučena između neba i zemlje na beskonačnom horizontu banatske ravnice podvlači drevno istorijsko pamćenje i energetski potencijal autentičnog Mesta i njegove Antejske dimenzije. Obnavljamo potragu za orijentirima u vremenu jer naši duhovni pejzaži liče na ponavljanu i ograničenu ekransku sliku. U kontrastu prirodnog ambijenta ugroženost genetskog fundusa našeg bića još je očitija.
O Terri je pisano. Pisala sam više puta. Tako sam 1994. koncipovala, u galeriji Zepter, postavku Jedan mogući izbor predstavljajući skulpture nastale u Terri od njenog osnivanja 1982. do 1994. godine; afirmativno iskustvo kritičarsko-istoričarske prakse. U rehabilitaciji sećanja je i značajan datum za Terru, 1999. godina kada je predstavljena na Bijenalu u Veneciji. Tom prilikom je pet radova poklonjeno ovom gradu.

Kultura kao strateško dobro
Povodom 25. godina rada ove institucije ozbiljno se govorilo i o izgradnji muzeja u kompleksu Ateljea, bio je prezentovan i projekat. Moć institucija i autoriteta, finansijska slabost i birokratija zemlje u tranziciji, svakako su samo neki od razloga zbog kojih je muzej ostao samo projekat želja. Danas, pet godina kasnije, kada se priprema 30. saziv Simpozijuma Terra, ozbiljno se govori o preuređenju kompleksa kasarne u muzejski prostor.
Iza ubedljivih argumenta da je Muzej Terra pitanje civlizacijskog odnosa prema kulturnom blagu stoji jedinstveni fundus od preko 1000 skulptura nastalih u ovoj koloniji od 1982. do danas, učešće oko 400 umetnika iz oko 40 zemalja, sa svih kontinenata. Osim brojki, još važnije je da je vajarski simpozijum u Kikindi verifikovan kao jedinstven i ozbiljan stvaralački punkt internacionalnog značaja u kojem su ostvarena antologijska dela niza autora, onih sa ex-jugoslovenskog prostora kao i stranaca. Naime, ambicija da se prati jugoslovenska umetnička scena na Simpozijumu Terra je osamdesetih godina proširena pozivanjem umetnika iz inostranstva, a lista pozivanih umetnika potvrđuje ideju o skladu afirmisanih autorskih pojava i onih mlađih, koji dolaze.
Van svake sumnje, muzealizacija ovih radova je neophodna (i hitna) jer je reč o vrlo osetljivom skulptorskom materijalu-glini a, Muzej Terra ći biti svakako jedan od središta za istorijsko-kritičarske elaboracije tokova skulpture s kraja 20. i početka 21. veka. Pre svega, Terra je centar u kojem je rehabilitovana glina kao trajni skulptorski materijal, centar u kojem se obnavlja i istražuje drevna tehnologija građenja i sušenja monumentalnih glinenih skulptura, tajna poznata Etruracima i Kinezima. Isto tako, nezaobilizan doprinos Terre je i podrška i afirmacija skulpture kao medija na koji se, zbog zahtevnih finansijskih potreba, najviše reflektuje društvena klima i siromaštvo.
Spajajući istorijsko i savremeno u jednom vizionarskom duhu, sa idejom da je vitalitet umetničke kolonije kulturno, strateško dobro, plan je da grad Kikinda sa kompleksom Muzeja i ateljea Terra zauzme lidersku poziciju u regionu a Terra postane umetničko-kreativni i edukativan multimedijalni centar za umetnike, istraživače i studente iz zemlje i sveta. Kako se često govori o brendovima, Kikinda sa Terrom i Muzejom može biti atraktivna destinacija za turiste i važan kulturni brend na mapi Evrope.

Tadao Ando i novi Herber Rid
Prošlog meseca u Veneciji, gledajući Kolekciju Pino u prostoru Punta della Dogana, mislili smo kako bi bilo fantastično kada bi čuveni japanski arhitekta Tadao Ando - inače specijalista za oživljavanje starih prostora za nove namene, autor maestralne rekonstrukcije magacina carinarnice za Pinoovu Kolekciju– izradio projekat i za revitalizaciju kasarne - novog muzeja Terre. Verovatno bi to bilo još jedno njegovo autorsko Čudo, redefinisan prostor internacionalnog značaja, što Terra zaslužuje.
Za obeležavanje tri decenije rada Terre 2012. godine planovi su ambiciozni i primereni profesionalnoj reputaciji; pored novog muzeja namenjenog čuvanju i izučavanju ogromnog i jedinstvenog fundusa od preko 1.000 terakota skulptura publikovaće se i monografska studija, povodi da se rekapituliraju stvarni dometi i proceni odnos entuzijazma početne vizije i životne prakse. Jer, Vreme Terre je iza i ispred nas. Reč je o profesionalnim, estetičkim i etičkim normama prema onima koji su stvarali u Terri, koji stvaraju i koji će stvarati. Negovati kulturni identitet u kontekstu juče-danas-sutra. Više od reprezentativnog i jubilarnog, tri decenije rada je povod da se još ubedljivije osmisli strategija budućeg delovanja i markiraju važni profesionalni zadaci.
Može se reći, živ, atraktivan i produkcijski intenzivan rad, kao jedinstven umetnički fundus, predstavlja doprinos savremenoj skulpturi u svetu, sa primerima antologijskih dela. Zato se i nadamo da nismo pretenciozni ako verujemo da će neki novi Herber Rid ili neko iz tog bratstva - kad bude pisao istoriju umetnosti fokusirajući fenomene koji su obeležili njene plastičke osobenosti u osmoj i devetoj deceniji 20. veka i u 21. veku - imati za primer i radove koji su nastali u Terri.

Podne
Na Pogonu 2 Stare ciglane. U toku je odmerena (i neophodna) modernizacija ovog mega-ateljea kako bi umetnici u redovnom julskom sazivu imali bolje uslove za rad. Isto tako, ideja je da kulturna misija Terre preraste u permanentni umetničko-kreativni i edukativni centar koji će tokom cele godine biti otvoren za umetnike, studente i njihove profesore iz celog sveta, bez obzira na vremenske uslove.
Radovi nastali u julu prošle godine pripremaju se za izložbu.
Danas mali broj umetnika svoj rad vezuje isključivo za terakotu pa je očit izazov iznenađenja u kreativnom dijalogu rada sa zemljom i na zemlji. Često, na sasvim nov način, upravo u Terri, umetnici proveravaju, potvrđuju, osvežavaju ili pomeraju okvire sopstvene poetike dok je kvalitet medija sačuvan u taktilnosti površine i njenoj organskoj toplini. Jer, zapisuje Fosijon: "Oblik je samo jedna zamisao duha, jedna spekulacija o prostoru svedenom na geometrijsku inteligibilnost, sve dok se ne oživi u materijalu".

Moć gline
Pet autora koji su radili na Terri jula 2010. neosporno odlikuje hiperindividualnost koja na savremenoj umetničkoj sceni reflektuje heterogenost poetika.
Eugen Barzu iz Rumunije, sa predačkim iskustvom Braknusija i radom u drvetu, predano se bavi temom materinstva, ali strani njene osujećenosti prekidom trudnoće. Uskraćivanje izuzetne uloge materinstva Barzu eksplicitno ilustruje zapisom Don't kill children. Iz kompaktne, stamene forme shematično su označeni atributi žene, a mala figura dečije glave u donjem delu skulpture apel je koji umetnik upućuje.
Svakako, važna uloga u procesu definisanja pogleda na prirodu plastičnog medija pripada Terri. Umetniku iz Japana Kousei Fujiki bliska je poetska figuracija a njegov rad na neposredan način naglašava potrebu za fizičkim (i emotivnim) dodirom ljudi. U punoj formi rešene su dve stilizovane figure u čvrstom i spokojom zagrljaju; definisane su kroz manuelnost jer glina pamti strast dodira ruke, meru intimnosti.
Nemačka vajarka Hella Horstmeier, nastanjena u Berlinu, modelovala je svoju klasičnu skulptorsku instalaciju kao uritmovane stilizovane geometrijske prolaze asocirajući na istoriju megalitskih spomenika. Građenje tri različite ali kompatibilne idejne i prostorne celine, ona punom masom, stvarnim i simuliranim otvorima i bačenim senkama ostvaruje jedinstvenu vizuelnu jedinicu.
Chen Ching sa Tajvana, počeo je da osvaja glinu i njenu moć stvarajući još kao tinejdžer. Izlagao je u mnogim gradovima Azije, od Tokija i Pekinga do Seula. Tajnu kreativnog on nalazi najčešće u tradiciji kineske umetnosti. Ponovo u uslovima prirodnog ambijenta i novom kontaktu sa drevnim materijalom on se vratio primarnom vajarstvu i neposrednoj manuelnoj akciji, a drevni muzički instrument okarina u blow-up realizaciji referira i na pop-art estetiku.
Indijac Chander Parkash ima bogato iskustvo rada na međunarodnim simpozijumima tokom decenije - od Rusije, Švajcarske i Kanade do Novog Zelanda, Argentine i Izraela - a radio je klasičnim matrijalima, u kamenu, drvetu… Njegov rad koncipovan je ansambl od velikog broja različitih elemenata, svojevrsna usložnjena struktura mikročipova koji čine horizontalnu kompoziciju. Oblik se oslobađa konvencija a ekspresivnom senzibilitetu autora pogodovala je podatna terakota i njena estetska svojstva. On se poigrava umnožavanjem simbola u čitljivim vajarskim formama (npr. riba=ljubav), fosilizovanim elementima ili rečima iz sanskrita.
Skulptura kao objekat nove osećajnost i duhovnosti prati misao o primarnosti forme u radu Stevana Kojića. Danas se sve manje modeluje. Kombinacija različitih materijala je sve vidljivija. Segemente horizontalne valjkaste cevi on spaja crnom plastičnom folijom kojom se rad i završava kao veliki naduvani balon koji pokušava da levitira. Kontrasti materijala i forme – čvrsto-meko i statično-fleksibilno – tipični su za njegov rad čija sažeta vizuelna problematika ima elemente multimedijalnosti. U tom kontekstu može se govoriti o protagonisti novog izraza u skulpturi koje je teško tumačiti na tradicionalan način.
U celini gledano, izložba učesnika Terra 2010. referira različita poetska uporišta, intenzivno umetničko strujanje i pozitivna energija projektuju sažetu sliku savremenog vajarstva. Isto tako, može se reći da su u Terri pomerene granice upotrebe gline, jer se upravo zahvaljujući uslovima koji vajari ne mogu sebi obezbediti u vlastitim ateljeima, na rad u glini gleda kao na neposredno graditeljstvo trajnog karaktera.

Beograd, 20. jun 2011.

Ljiljana Ćinkul

ENGLISH VERSION

The time of the Terra is behind and ahead of us
On the occasion of the 29th Terra International sculpture symposium, 2010

Sketches from a trip to Kikinda
Thursday, June 16th, 2011

The memory of a historian
As for me, the only reason for numerous trips to Kikinda is the Terra - Intenational sculpture symposium. This June, a practical reason is the agreement to write about works created during July 2010, at the 29th convocation of this sculpture Symposium.
I remember my first visit to the Terra at the beginning of the eighties with my colleagues, Marija Pusic and Mladenka Solman. Solman was writing a monograph about Branko Ruzic, the sculptor, who had created at the just finished convocation of the Terra; his Cats, large sculptures, had just been drying. I was fascinated by the works, space, surroundings, atmosphere, hosts. Even today, the authentic complex of buildings of an abandoned brickyard from the 19th century arouses duly feeling of mythical, authentic, sensuous while the relationship between real and fictional revitalizes itself. The old clay pit is just behind de Chirico's atmosphere of tall shadows, cobwebs and bets in the Drier. A thin line drawn between the sky and earth on the infinite horizon of Banat's plain underlines the ancient historical memory and energetic potential of the authentic Place and its Antey's dimension. We renovate the search for landmarks in time since our spiritual landscapes look like a repeated and limited screen picture. In the contrast of natural surroundings the endangerment of genetic fundus of our being is even more apparent.
It has been written about the Terra. I have written many times. In 1994, in the Zepter gallery, I outlined the exhibition One possible choice, representing sculptures created in the Terra from its foundation in 1982 till 1994; an affirmative experience of critics-historian practice. In the rehabilitation of memories there is also a significant date, in 1999, when the Terra was represented to the Venice Biennale. On that occasion, five sculptures were donated to this town.

Culture as the strategic good
On the occasion of 25 years of this institution, it was seriously discussed on the building of a museum in the complex of the Atelier, the project was presented. The power of institution and authority, financial weakness and bureaucracy of the country in transition were certainly only some of the reasons why the museum remained only the project of wishes.
Today, five years later, when the 30th convocation of the Terra Symposium is being prepared, it is disscussed about rearrangement of the barracs complex into the museum space. Behind convincing arguments that the Terra Museum is a question of civilizational relation towards the cultural treasure, here stands the unique fundus of more than 1000 sculptures created in this colony from 1982 till today; the participation of 400 artists from around 40 countries, from all continents. What is more important than these numbers is the fact that the sculptural symposium in Kikinda is verified as a unique and serious creative punct of international significance in which anthological pieces of art by authors from ex-Yugoslavia and abroad were realized. Namely, the ambition to observe the Yugoslav art scene at the Terra Symposium is extended during the eighties by inviting artists from abroad and the list of the invited artists confirms the idea of a harmony of affirmed author appearances and the younger ones, that arrive.
There is no doubt that musealization of these works is essential (urgent, too) because we are talking about most sensitive sculptural material-clay and the Terra Museum will certainly be one of the centers for historical and critical elaborations of sculpture flows at the end of the 20th and the beginning of the 21st century. Above all, the Terra is a center where clay as permanent sculptural material was rehabilitated, the center in which an ancient technology of making and drying monumental clay sculptures is renewed and researched, the secret known to the Etruscans and the Chinese. At the same time, an unavoidable contribution of the Terra is also the support and affirmation of a sculpture as a media in which the social climate and poverty are reflected due to demanding financial needs.
Connecting historical and contemporary in one visionary spirit, with the idea that the vitality of an artistic colony is a cultural, strategic good, the plan is that Kikinda with the Museum complex and Terra Atelier occupies the lider position in the region and that the Terra becomes artistic, creative and educational multimedia center for artists, investigatorsand students from the country and abroad. Since it is often spoken of brands, Kikinda, together with the Terra and Museum may become an atractive touristic destination and an important cultural brand on the map of Europe.

Tadao Ando and new Herber Rid
Last month in Venice, watching the Pino Collection in the space Punto della Dogan, we thought that it would be fantastic if Tadao Ando, the famous Japanese architect, who is a specialist for reviving old spaces for new purposes and an author of the maestral reconstruction of a customs warehouse for the Pino's collection, would also make the project for the revitalization of the barrac-the new Terra museum.
The plans for marking three decades of the Terra in 2012 are ambitious and appropriate to the professional reputation; besides the new museum designed for keeping and examination of the enormous and unique fundus of more than 1000 terracotta sculptures, a monographic study will also be published; the resons for recapitulation of real ranges and estimation of the relation between the enthusiasm of initial vision and life practice. For the Time of the Terra is behind and ahead of us. It is about professional, aesthetic and ethic standards towards the ones who created, who are creating and who will create in the Terra. To foster a cultural identity in yesterday-today-tomorrow context. More than being representative and anniversary, three decades of work is a reason for even more convincing design of a strategy for future action and marking of important professional tasks.
We can say that alive, atractive and productionally intensive work,as a unique artistic fundus, represents the contribution to a contemporary sculpture in the world, with the examples of anthological pieces of art. Thus we hope that we are not pretentious if we believe that a new Herber Rid or somebody from the brotherhood- when writing the history of art, focusing the phenomena which marked its plastic characteristics in the eighth or nineth decade of the 20th century and in the 21st century - will have works created in the Terra for examples.