Opširnije: www.cik.org.rs
Master studije. Više…
Dijana Centar. Više…
Regionalni projekti iz oblasti zaštite baštine u jugositočnoj Evropi. Više…
Regionalna konferencija Stanje kulturne i prirodne baštine u regionu Balkana – Jugoistočne Evrope. Više…
Intervju sa dr. Milom Popović-Živančević (povod: osnivanje CIK-a). Više…

 

Kontakt:
Terazije 26, 11 000 Beograd
(381 11) 3626 161, (381 11) 3626 346

 

 

CENTRALNI INSTITUT ZA KONZERVACIJU U BEOGRADU - CIK

Nakon institucionalne i kadrovske analize, koju su obavili predstavnici Evropskog saveta 2002, zaključeno je da u Beogradu postoji institucionalna i kadrovska baza za razvoj regionalnog središta zaštite baštine. Sa njihove strane je tada preporučeno da se u Beogradu osnuje nova institucija zaštite koja će počivati na obrazovanju i nauci i koja će biti regionalno orjentisana, pre svega na područje Zapadnog Balkana. Tokom 2005. počinje intezivnije da se radi na ovom značajnom regionalnom projektu i on se definiše kao Centralni institut za konzervaciju u Beogradu - CIK. Na Studiji izvodljivosti radila je zajednička Ekspertska grupa koju je formiralo Ministarstva kulture Srbije, a činili su je stručnjaci iz institucija zaštite u Srbiji i predstavnici Ministarstva inostranih poslova Italije.

Aktivni članovi Ekspertskog tima, koji su posebno bili angažovani oko izrade Studije izvodljivosti i Elaborata o opravdanosti sa srpske strane su bili Miladin Lukić, u to vreme pomoćnik ministra kulture za zaštitu baštine; Dr Mila Popović-Živančević iz Narodnog muzeja u Beogradu; Radmila Petrović iz Arhiva Srbije i Branka Šekarić, iz Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture. Sa italijanske strane, poseban doprinos kreiranju i završavanju osnivačkih dokumenata su pružili Donatela Kavacali iz Visokog instituta za konzervaciju i restauraciju u Rimu i Mikele Morana iz Ministarstva inostranih poslova Italije. Od 2005 do 2007, Ekspertski tim je organizovao više javnih prezentacija radnih verzija Studije izvodljivosti i javnih diskusija, za profesionalce i širu javnost. Studija izvodljivosti u srpsko-italijanskoj verziji je publikovana u decembru 2007, kada je i organizovana njena javna prezentacija u Italijanskom kulturnom centru u Beogradu.

Nažalost, zbog čestih političkih promena u Srbiji i Ministarstvu kulture kao predlagaču nove institucije, procedura za osnivanja CIK je okončana tek početkom 2009, kada je 22. januara 2009. Vlada Republike Srbije, na predlog Ministarstva kulture, donela jednoglasnu Odluku o osnivanju CIK-a. U Odluci o osnivanju, za v.d.direktora CIK-a imenovana je Dr. Mila Popović-Živančević. Odluka, takođe, pecizira administrativnu i organizacionu proceduru oko registracije nove instituce, pripremanje osnivačkih i institucionalnih dokumenata neophodnih za početak njenog rada. Tako od 18 semptembra 2009, kada je CIK registrovan kod Trgovinskog suda u Beogradu, nova instritucija zastite počinje zvanino sa radom.

Poseban doprinos u definisanju i realizaciji ideje novog institucionalnog organizovanja službe zaštite, pripremanju svih dokumenata, studija, analiza i gotovih radova, direktno su pružili saradnici Odeljenja za preventivnu zaštitu Dijana, Narodnog muzeja u Beogradu. Nakon konstituisanja Cika Dijana, njeni saradnici, projekti i partneri izlaze iz okvira delatnosti Narodnog muzeja i direktno se od 1 oktobra 2009 uključuju u organizacionu strukturu CIKa.
Osnivanje ovog Instituta, koji objedinjuje u jedinstven sistem zaštite sve sadržaje baštine i sve aktivnosti na zaštiti, dobilo je profesionalnu podršku stručnjaka iz ICOM-a, UNESCO-a, ICCROM-a, Institucija zaštite iz Francuske, Holandije, V.Britanije i dr.

Struktura CIK- a

Osnivanje Centralnog Instituta za konzervaciju u Beogradu kao jedinstvene institucije zaštite i očuvanja nasleđa, treba da omogući uključivanje u opšte tokove razvoja savremene konzervacije, i to kroz primenu interdisciplinarnog obrazovanja, usavršavanje i specijalizacije postojećih kadrova i novih generacija stručnjaka; primenu naučnoistraživačkog rada, novih teorijskih saznanja i metodoloških pristupa u konzervatorskoj praksi.

Postojeće institucije zaštite ne mogu danas da zadovolje složene zahteve koje postavljaju čuvanje i konzervacija kulturnog nasleđa. Zato se osnivanje Centralnog instituta za konzervaciju, interdisciplinarne institucije sa kompleksnim pristupom modernoj konzervaciji kao naučnoj i stručnoj disciplini, nameće kao optimalno rešenje. Istovremeno, nova institucija treba da bude i nukleus oko koga će početi da se gradi nova kulturna politika i strategija zaštite, kao jedan od prioriteta Vlade Srbije u narednom periodu.

Ono što novu instituciju zaštite baštine čini drugačijom od dosadašnjih jeste činjenica da je njen osnovni zadatak da organizuje efikasnu službu zaštite koja će u jedinstven sistem uključiti sve sadržaje i sve aktivnosti na baštini. Centralni institut za konzervaciju treba da popuni prostor koji je strateški nedostajao u sistemu zaštite naše baštine.

CIK treba da objedini u čvrst i efikasan integrativni sistem zaštite sve sadržaje materijalne i nematerijalne baštine u njihovom prirodnom okruženju i to: arhitektonsko i spomeničko nasleđe, arheološke lokalitete, muzejske predmete, arhivski i bibliotečki materijal, kinotečku građu i nematerijalnu baštinu.

CIK će objedinjavati sve interdisciplinarne aktivnosti na zaštiti baštine, na interdisciplinarnom akademskom obrazovanju i naučnoistraživačkom radu i njihovoj primeni u oblasti preventivne konzervacije, konzervatorskih tretmana, marketinga i odnosa sa javnošću u oblasti zaštite i brige za kulturno nasleđe.

Osnivački proces

Predviđeno je da osnivanje CIK-a teče u tri faze. Prema sadašnjoj dinamici, Prva faza obuhvata period od januara do decembra 2009.; Druga faza od januara do decembra 2010; Treća faza od januara do decembra 2011 (2012) i dalje.

U prvoj fazi, 2009 se aktivira Kancelarija za osnivanje CIK-a i prvi edukativni programi, koji se smeštaju u zgradi na Terazijima 26, gde će CIK funkcionisati do završetka ili adaptacije glavne zgrade 2011. Definisanje stalnog prostora za smeštaj CIK-a, pripremanje idejnog i izvođačkog projekta i dr. Edukativni programi su u prvoj fazi namenjeni, pre svega, specijalizaciji i osavremenjavanju znanja već postojećih stručnjaka konzervatora-restauratora, koji će se na taj način pripremati za pune aktivnosti CIK-a, a na osnovu evropskih i svetskih standarda. Uključivaće i jedan broj mladih ljudi koji će se, zahvaljujući ovim programima, u potpunosti pripremiti za stručne poslove na konzervaciji svih vrsta kulturnih dobara. Prvi edukativni programi sa ateljeima, koji treba kroz praktičan rad da prate teorijsku nastavu, će biti ateljei za konzervaciju i restauraciju kamena i mozaika, metala, keramike, slika na platnu i papiru, i slika na drvetu – ikona.
Prve profesionalne aktivnosti i prvi edukativni programi iz preventivne konzervacije i konzervacije-restauracije: ateljei za konzervaciju-restauraciju kamena i mozaika, metala, keramike, stakla, slika na platnu i papiru, slika na drvetu – ikona.
Razvoj akademskog mastera iz preventivne konzervacije na BU.

U drugoj fazi, 2010, počinju radovi na uređenju glavne zgrade CIK-a. Osniva se istraživačka laboratorija i nastavlja osnivanje i razvijanje ateljea za konzervaciju i restauraciju. To će biti ateljei za kamen i mozaik, zidne slike – freske, metal, keramiku, staklo i vitraž, drvo, tekstil, kostim i krzno, slike na platnu i papiru, slike na drvetu – ikone, arhivsku i bibliotečku građu, zaštitu nematerijalne baštine.
Počinje nabavka i montiranje opreme koja zahteva stalno mesto, što će biti omogućeno aktiviranjem prve funkcionalne celine glavne zgrade. Planira se kadrovsko proširenje koje treba da prati projektovane programske aktivnosti.
Dalji razvoj akademskih master struija na BU iz preventivne konzervacije i konzervatzorkih tretmana.

Tek u trećoj fazi, 2011-2012, CIK dostiže projektovani obim: dovršava se razvoj svih sektora, i osnivaju se ateljei za konzervaciju kinotečke građe i dovršava se nabavka i montiranje celokupne potrebne opreme. Predviđeno je da glavna zgrada CIK-a pokriva površinu od najmanje 10.000 do 12.000 m². Ministarstvo kulture i skupšina grada Beograda već počinju dogovore oko rešavanja pitanja najoptimalnijeg i najracionalnijeg rešenja za stalnu zgradu CIKa.

Finansiranje

Ministarstvo kulture Srbije je za osnivanje i aktivnosti iz Prve faze CIKa, uključilo određena finansijska sredstva u budžet za 2009. Italijanska Vlada je već odvojila 3 miliona evra za osnivački period, ova sredstva će se ravnomerno raspoređivati po milion evra za svaku godinu, od početka 2009. do 2011/2012., kada CIK treba da počne da radi punim kapacitetom u odgovarajućem objektu. Sredstva Italijanske Vlade su namenska i odnose se na nabavku specijalizovane i skupe opreme koja je neophodna za institucije ove vrste i za sprovođenje dela edukativnih programa, koji su u potpunosti definisani i koji treba da započnu već od druge polovine 2009.
Aktivnosti će se finasirati preko projekata sa različitim partnerima iz zemlje i inostranstva.

Međutim, preko velikog broja različitih partnerskih razvojnih projekata, edukativnih programa i pružanja logističke, stručne i tehničke podrške u aktivnosti CIK-a su već uključeni Francuski kulturni centar u Beogradu, ICCROM, ICOM, UNESCO BRESCE, Italijanska kooperacija u Beogradu (Visoki insitut za konzervaciju i restauraciju u Rimu) i dr. Postoji veoma izražen interes kod svih njih da se još intezivnije uključe u razvoj nove institucije.