Održano je 8 kurseva iz: Preventivne konzervacije, Konzervatorske dokumentacije, Konzervacije slika na platnu (savremeno kompozitno slikarstvo), Konzervacije tekstila, Konzervacije metala, Konzervacije kamena, Integrativne konzervacije na arheološkom terenu, kao i Konzervacije arheološkog zidnog slikarstva.

Koordinatori programa kurseva bile su dr Donatela Kavecali (Donatella Cavezzali) iz ISCR- a, i prof. dr Mila Popović-Živančević, direktor CIK- a. Obuku na kursevima vršili su najeminentniji eksperti iz ISCR i drugih institucija u Italiji koje se bave konzervacijom nasleđa.

Kursevi su obuhvatali teorijski i praktični deo, koji su podrazumevali izradu studije slučaja, rad na terenu, kao i laboratorijski rad. Akcenat je bio stavljen na interaktivni metod, i aktivnu saradnju između profesora i učesnika kursa.

Konzervatorski kursevi su predstavljali prvi projekat u regionu koji povezuje edukaciju i konzervaciju sa naučnim istraživanjem, i ima za cilj da pruže  konzervatorima i naučnicima najsavremenija neophodna znanja iz oblasti konzervacije muzejskih kolekcija i arheoloških lokaliteta.

Na kurseve se prijavilo više od 200 profesionalaca iz institucija zaštite: konzervatora, restauratora, kustosa, tehničkih i naučnih eksperata, iz Srbije i zemalja regiona JI Evrope, među kojima je veliki broj mladih profesionalaca. Selekciju kandidata su vršili stručnjaci iz obe institucije, CIK-a i ISCR-a, i izabran je 81 učesnik, u skladu sa propozicijama učešća i kriterijumima izbora.

Više podaka o projektu možete pronaći na sajtu http://www.culturakulturaserbia.org

Kurs konzervatorske dokumentacije

Kurs Konzervatorska dokumentacija  je trajao od21. februara do 4. marta 2011. godine. Obuhvatio je teorijska predavanja i praktičan rad. Teorijski deo se odnosio na razmatranja funkcije fotografije u procesu dokumentovanja stanja kulturnog nasleđa, zatim predstavljanje glavnih elemenata u procesu fotografisanja, osnove digitalne fotografije, sisteme za kontrolisanje kvaliteta slike, izbor formata za arhiviranje i dr.

Praktični deo se odnosio na fotografisanje opremom koja je kupljena sredstvima iz donacije Vlade Republike Italije. Fotografisani su predmeti u improvizovanom studiju u prostorijama CIK-a kao i fasada zgrade u Reljinoj ulici radi vežbe slikanja velikih objekata u uslovima spoljne sredine. Predavači su pokazivali sledeće postupke: kalibracija svetla i korišćenje opreme za rasvetu, kontrola i podešavanje fotografskog aparata pomoću kompjutera, korišćenje tehnike sa više žiža, korišćenje tehnike u visokoj rezoluciji, makrofotografija, snimanje 3D laserom i dr.

Kurs preventivne konzervacije

Kurs Preventivna konzervacija u muzejima je održan u Centralnom institutu za konzervaciju u Beogradu od 18. do 21. aprila i od 6. do 17. juna 2011. godine.

Kurs se bavio osnovnim parametrima uslova sredine koji utiču na propadanje muzejskih zbirki i praćenjem uslova sredine u muzejima. Tokom tri nedelje kursa učesnicima su predstavljeni različiti aspekti dejstva relativne vlažnosti, temperature, svetlosnog zračenja, zagađivača i štetočina na muzejske predmete u depoima i izložbenom prostoru, sistematski pristup i oprema za praćenje uslova sredine i tehnike obrade podataka, kao i Environmental Data Sheet (EDS), razvijen u ISCR, za potrebe sistematskog praćenja uslova sredine radi planiranja mera preventivne konzervacije.

Kurs konzervacije slika na platnu

Kurs je održan u periodu od 28.februara do 3.juna (sa pauzama od 21.marta do 10.aprila,od 21.aprila do 9.maja i od 21.maja do 29.maja). Kurs je bio podeljen na teorijski deo (28.februar-18.mart) i praktičan deo (11.april-3.jun). Teorijski deo je između ostalog obuhvatio:

Predmet konzervatorskog tretmana tokom kursa bile su 3 slike Petra Lubarde iz „Legata Lubarda“ koji  pripada Kući Legata. To su: NokturnoI (1957), Lamento za pesnika (Njegoš na lovćensku temu)- (1970.), Kosovska bitka (1953.).

SlikaNokturnoI (1957) je bila fizički teško oštećen kada je pronađena u Legatu. Intervencije koje su sprovedene in situ sastojale su se od: skidanja ukrasnog i blind rama sa slike koji su bili zaraženi mikroorganizmima; naslage šuta, paučine i kolonije mikroorganizama su sa poleđine, a zatim i sa lica slike pažljivo uklonjeni mehanički. Krakelure su fiksirane 7% rastvorom tutkala i japan papirom. Nakon izvršene sterilizacije slika je smeštena u depo Centralnog Instituta za konzervaciju u Beogradu. Praktičan rad, koji je realizovan tokom Kursa konzervacije, obuhvatio je između ostalog: test stabilnosti bojenog sloja, uklanjanje nečistoća sa bojenog sloja, čišćenje ivica platna (sa lica) i poleđine platna, fiksiranje bojenog sloja, ispravljanje deformacija platna, konsolidacija platna i dr.

Slika Lamento za pesnika (Njegoš na lovćensku temu), 1970., je pronađena u jednoj od prostorija Legata. Bojeni sloj je pretrpeo teška oštećenja – nitro boja je bila potpuno ispucala, krta, ljuspala se, takođe nedostajali su delovi bojenog sloja. Lice slike bilo je prekriveno teškim naslagama prašine i paučine. Prljavština nije bila samo na površini, već i u krakelurama i između bojenog sloja i podloge, a na blind ramu su bili vidljivi tragovi mikroorganizama. In situ bile su pažljivo uklonjene sa lica slike naslage nečistoća mehaničkim putem, bojeni sloj je fiksiran 6% rastvorom tutkala i japan papirom. Slika je, nakon fiksiranja, postavljena u vertikalan položaj i poleđina je očišćena tamponima vate i destilovanom vodom. Slika je transportovana u privremeni depo Univerzitetske biblioteke u Beogradu. Nakon izvršene sterilizacije slika je smeštena u depo Centralnog Instituta za konzervaciju u Beogradu. U toku Kursa konzervacije slika između ostalog urađeno je: probe konsolidacije bojenog sloja, nastavljeno je sa postepenom konsolidacijom bojenog sloja, površina bojenog sloja je očišćena tamponima sa destilovanom vodom od ostataka prljavštine, retuš gitovanih delova akvarelom, trateđo tehnikom, potom lakiranje retuširanih delova retuš lakom i dr.

Slika Kosovska bitka, 1953, je takođe pronađena u Legatu. Ukrasni i blind ram su bili prekriveni naslagama buđi, lice i poleđina slike su prašnjavi, puni paučine i mikroorganizama, dok je bojeni sloj bio relativno stabilan, bez krakelura. In situ je urađeno sledeće: naslage prašine, paučine i kolonije mikroorganizama su uklonjeni sa poleđine, a zatim i sa lica slike,  mehanički, putem; ukrasni i blind ram čišćeni su flah četkom i krpom od mikrofiber vlakana. Nakon toga, slika je transportovana u privremeni depo  Univerzitetske biblioteke u Beogradu. Posle, izvršene sterilizacije slika je smeštena u depo Centralnog Instituta za konzervaciju u Beogradu. Praktičan rad na kursu se sastojao od: proba čišćenja bojenog sloja, nakon čega je bojeni sloje je čišćen destilovanom vodom; uklonjene su četiri  letve ukrasnog  rama; napravljena grafička dokumentacija u Autocad-u ; dovršeno čišćenje bojenog sloja destilovanom vodom, očišćene i bočne ivice slike i letve ukrasnog rama; delovi sa kraklurama konsolidovani;  ispravljanje su deformacije platna koje su bile najizraženije u uglovima,  napravljene probe uklanjanja mrlja od rđe oko rupica od rajsnedli, urađeno je ivično podlepljivanje Beva filmom i trakama monofilament poliesterskog platna i dr.

S obzirom da su predmeti prošli jedan deo konzervatorskog tretmana tokom kursa rad na njihovoj konzervcaciji biće završeni u Ateljeu za konzervaciju tekstila u Centralnom institutu za konzervaciju.

Kurs konzervacije tekstila

Kurs konzervacioje tekstila takođe je realizovan u okviru projekta „Podrške uspostavljanju Centralnog instituta za konzetrvcaciju.“ Kurs se sastojao od teorijskih predavanja i praktičnog rada. Teorijska predavanja su obuhvatila sledeće teme: priroda i morfologija vlakana, tipologija degradacije, tipovi oštećenja i odgovarajući konzervatorski tretman i katalogizacija, dokumentacija konzervatorskog tretmana.

Praktičan rad je primenjen na sledećim predmetima: Ženska košulja, iz zbirke Etnografskog muzeja u Beogradu; Pukovska zastava, 1911.godina, iz zbirke Vojnog muzeja u Beogradu; Haljina, oko 1890. godine, iz Muzeja primenjene umetnosti u Beogradu; Felon (zlatotkani brokat), početak XX veka, Mitropolija zagrebačko – ljubljanska, iz Srpske pravoslavne crkve.

Predmeti su prošli sledeće tretmane: usisavanje, probe čišćenja metalne niti, čišćenje metalnih resa,  izrada ispune/podrške za predmet, čišćenje mrlja i dr.

S obzirom da su predmeti prošli jedan deo konzervatorskog tretmana tokom kursa rad na njihovoj konzervcaciji biće završeni u Ateljeu za konzervaciju tekstila u Centralnom institutu za konzervaciju.

Kurs konzervacije metala

Kurs se sastojao od teorijskog dela- realizovan od 21. marta do 15. aprila, i praktičnog rada, realizovan od 3 maja do 25. maja 2011.

Teme na kursu su obuhvatile: fizičko-hemijske analize u konzervaciji metala, degradacije metala, konzervatorski tretman, preventivna konzervacija (vrste degradacije metala, plan konzervacije, dokumentacija, dijagnostikovanje i analize, predmeti od bakra, srebra i zlata, njihove legure, karakteristični proizvodi korozije, problemi starih restauracija i dr.), konzervatorski tretmani predmeta od bronze, uvid u tehnike fotografije i njen značaj u konzervatorskom tretmanu i dr.

Praktičan rad je realizovan na predmetima iz različitih muzeja iz naše zemlje:  Gradskog muzeja iz Vršca, Muzeja grada Beograda, Narodnog muzeja u Beogradu, Narodnog muzeja iz Čačka, Narodnog muzeja iz Kraljeva, Zavičajnog muzeja iz Knjaževca, Muzeja u Prijepolju, Kuće Legata, Legata Jevrema Grujića.

S obzirom da su predmeti prošli jedan deo konzervatorskog tretmana tokom kursa rad na njihovoj konzervcaciji biće završeni u Ateljeu za konzervaciju tekstila u Centralnom institutu za konzervaciju.

Izveštaj o kursu Integrativna konzervacija na arheološkom lokalitetu

Kurs se sastojao od teorijskih predavanja, održana u periodu od 6. do 17. juna 2011. godine i praktičnog rada.

Teorijska predavanja su obuhvatila: integrativnu konzervacija na arheološkim lokalitetima, arheološke zidne/građevinske strukture, strukturalna stabilizacija zidnih /građevinskih struktura – tehnike „prve pomoći“ i studije slučaja; principi arheoloških iskopavanja; biološko propadanje na arheološkim lokalitetima; Preventivna konzervacija na arheološkim lokalitetima- zakloni; biološko propadanje na arheološkim lokalitetima- ponovno zatrpavanje/prekrivanje; arheološki nalazi- konzervacija na terenu, tehnike „prve pomoći.“

Kurs konzervacije kamena

Teorijski deo ovog kursa održan je od 12. Juna do 1. jula, a paktičan rad od 4. do 29. jula 2011. godine. Teorijska predavanja su se sastojala od uvodnih predavanja o petrografiji, načinima obrade kamena, istorijatu korišćenja i obrade kamena i efektima degradacije kamena; genezi stena, metodama ispitivanja i prepoznavanja kamena, kao i o osnovnim svojstvima kamena i dr. Praktičan rad je relizovan na arheološkom lokalitetu Feliks Romulijana, kod Zaječara i on je podrayumevao rad na konzervaciji i restauraciji 8 predmeta iz Narodnog muzeja iz Zaječara i 5 predmeta sa arheološkog lokaliteta Feliks Romulijana.

Predmeti koji su prošli konzervatorski tretman iz Narodnog muzeja iz Zaječara su: fragment arhivolte sa natpisom FELIX ROMVLIANA, pilastar sa elementima Dionisovog kulta (sa silenima), skulptura Asklepija, fragment arhivolte sa tetrarsima, fragment ruke Jupitera, glava Jupitera, glava Herkula, glava deteta.

Predmeti sa lokaliteta Feliks Romulijana: fragment jonskog kapitela, fragment korintskog kapitela, fragment konsole sa likom Meduze, fragment konsole sa frizom i pilastar sa frizom.

Konzervacija arheološkog zidnog slikarstva

Kurs se odvijao kroz dva dela- teorijska predavanja (realizovana 13. 6. do 1. 7.2011. godine) i praktičan rad (od 4. 7. do 29. 7. 2011. Godine).  Praktični deo kursa traje na arheološkom lokalitetu Medijana, kod Niša.

Sadržaj teorijskih predavanja je obuhvatio: uvod u izvršne tehnike rimskog zidnog slikarstva; morfologija degradacije; intervencija: generalni principi i metodološke indikacije; uvod u konzervaciju zidnih slika na arheološkom nalazištu; tretmani u konzervaciji: čišćenje laserom; prijanjanje i konsolidacija pripremnih slojeva: mikro i nano tehnologije; biološka konzervacija: problemi na arheološkim nalazištima; materijali korišćeni u prošlosti za konzervatorske tretmane i dr.

Praktični deo je obuhvatio restauraciju i konzervaciju oslikanog dela zida Konstantinove palate na arheološkom lokalitetu Medijana.